गणपती पूजा विधी (संक्षिप्त)
घरी सुपारीत गणपतीची छोटी पूजा: साहित्य, आवाहन, प्राणप्रतिष्ठा, दहा उपचार आणि प्रार्थना, प्रत्येक टप्प्याचा मंत्र आणि त्याचा सोपा अर्थ.
या पाठाविषयी
ही गणपतीची छोटी घरगुती पूजा आहे. यात मूर्तीऐवजी एका स्वच्छ सुपारीला गणपतीचे रूप मानून पात्रात ठेवले जाते. आधी त्यांचे स्मरण आणि आवाहन होते, मग प्राणप्रतिष्ठा, मग पाद्यापासून दक्षिणेपर्यंत दहा उपचार आणि शेवटी प्रार्थना.
द्रिक पंचांगाच्या दिवाळी पूजेत ही छोटी गणपती पूजा कलश स्थापनेनंतर येते, आणि कोणत्याही पूजेच्या सुरुवातीला अशाच प्रकारे गणपतीची आधी पूजा केली जाते.
पूजा साहित्य
जे साहित्य जमा होईल, त्यावर टिक करा. हे टिक फक्त याच डिव्हाइसवर राहतात.
विधी, टप्प्याटप्प्याने
एक चांगली सुपारी पाण्याने धुऊन तिच्यावर मौली गुंडाळा आणि ती धातूच्या किंवा मातीच्या एखाद्या स्वच्छ पात्रात ठेवा. गंध आणि अक्षता वाहत मंत्र म्हणा आणि गणपती इथे प्रकट होत आहेत असा भाव करा.
ॐ गणानां त्वा गणपतिं हवामहे कविं कवीनामुपमश्रवस्तमम्।
ज्येष्ठराजं ब्रह्मणां ब्रह्मणस्पत आ नः शृण्वन्नूतिभिः सीद सादनम्॥हे गणांचे स्वामी, ज्ञानी लोकांतील सर्वात ज्ञानी आणि सर्वात कीर्तिमान, आम्ही तुम्हाला हाक मारतो. हे मंत्रांचे ज्येष्ठ राजा, ब्रह्मणस्पती, आमची हाक ऐका आणि तुमच्या रक्षणासह या आसनावर येऊन बसा.
हातात अक्षता घेऊन दोन्ही तळहात जोडा आणि अंगठे आत वळवा (आवाहन मुद्रा). मंत्र म्हणून गणपतीला बोलवा आणि अक्षता सुपारीवर वाहा.
ॐ भूर्भुवः स्वः श्रीगणपते!
इहागच्छ, इह तिष्ठ, मम पूजां गृहाण।हे श्री गणपती, इथे या, इथे विराजमान व्हा आणि माझी पूजा स्वीकारा.
लेलिहान मुद्रा दाखवत मंत्र म्हणा आणि सुपारीत गणपतीची प्राणप्रतिष्ठा करा.
ॐ मनो जूतिर्जुषतामाज्यस्य बृहस्पतिर्यज्ञमिमं तनो त्वरिष्टं यज्ञ समिमं दधातु।
विश्वे-देवा स इह मादयन्ताम् ॐ प्रतिष्ठ।मन या यज्ञात रमो आणि तो स्वीकारो; बृहस्पती हा यज्ञ वाढवोत आणि तो विघ्नाशिवाय सांभाळोत; सर्व देव इथे आनंदित होवोत. हे देवा, इथे प्रतिष्ठित व्हा.
सुपारीवर थोडे पाणी घालून पाय धुण्याचे पाणी (पाद्य) अर्पण करा.
ॐ गणपतये नमः पादयोः पाद्यं समर्पयामि।
गणपतीला नमस्कार; तुमच्या चरणी पाद्य अर्पण करतो.
अर्घ्याचे पाणी अर्पण करा.
ॐ गणपतये नमः शिरसि अर्घ्यं समर्पयामि।
गणपतीला नमस्कार; तुमच्या मस्तकावर अर्घ्याचे पाणी अर्पण करतो.
गंध (चंदन) आणि अक्षता वाहा.
ॐ गणपतये नमः गन्धाक्षतं समर्पयामि।
गणपतीला नमस्कार; गंध आणि अक्षता अर्पण करतो.
फुले वाहा.
ॐ गणपतये नमः पुष्पं समर्पयामि।
गणपतीला नमस्कार; फुले अर्पण करतो.
धूप दाखवा.
ॐ गणपतये नमः धूपं घ्रापयामि।
गणपतीला नमस्कार; धुपाचा सुगंध अर्पण करतो.
दिवा दाखवा.
ॐ गणपतये नमः दीपं दर्शयामि।
गणपतीला नमस्कार; दिव्याचे दर्शन घडवतो.
नैवेद्य दाखवा.
ॐ गणपतये नमः नैवेद्यं समर्पयामि।
गणपतीला नमस्कार; नैवेद्य अर्पण करतो.
नैवेद्यानंतर आचमनासाठी पाणी द्या.
ॐ गणपतये नमः आचमनीयं समर्पयामि।
गणपतीला नमस्कार; आचमनाचे पाणी अर्पण करतो.
विडा (तांबूल) अर्पण करा.
ॐ गणपतये नमः ताम्बूलं समर्पयामि।
गणपतीला नमस्कार; विडा अर्पण करतो.
दक्षिणा अर्पण करा.
ॐ गणपतये नमः दक्षिणां समर्पयामि।
गणपतीला नमस्कार; दक्षिणा अर्पण करतो.
शेवटी हात जोडून प्रार्थना करा.
अनेन पूजनेन श्रीगणपतिः प्रीयताम्।
या पूजेने श्री गणपती प्रसन्न होवोत.
प्रत्येक कुटुंबाची आणि प्रदेशाची प्रथा वेगळी असते. तुमच्या कुटुंबाच्या प्रथेचे पालन करा.
प्रश्न
या विधीत मूर्तीऐवजी सुपारी का ठेवली जाते?
या छोट्या पूजेत स्वच्छ सुपारीवर मौली गुंडाळून ती पात्रात ठेवली जाते आणि तिच्यातच गणपतीची प्राणप्रतिष्ठा करून पूजा केली जाते. मूर्ती असेल तर तिचीच पूजा करता येते.
दहा उपचार कोणते?
पाद्य, अर्घ्य, गंध-अक्षता, फुले, धूप, दीप, नैवेद्य, आचमन, विडा आणि दक्षिणा. प्रत्येक उपचारासोबत "ॐ गणपतये नमः" म्हणून ती वस्तू अर्पण केली जाते.
पूजेच्या शेवटी काय म्हटले जाते?
हात जोडून "अनेन पूजनेन श्रीगणपतिः प्रीयताम्" म्हटले जाते, म्हणजे या पूजेने श्री गणपती प्रसन्न होवोत.
हे पेज ॲपमध्ये आहे; वेबसाइटवर त्याचे संपूर्ण पेज kotidevidevta.org/mr/ganesh-puja-vidhi/ आहे.