हिंदी में पढ़ें

श्री वराह लक्ष्मी नृसिंह स्वामी मंदिर, सिंहाचलम

विशाखापट्टणमजवळ सिंहाचलम टेकडीवरील भगवान वराह लक्ष्मी नृसिंह यांचे मंदिर: देवस्थानमनुसार कथा आणि इतिहास, दर्शन आणि सेवांच्या वेळा, धर्मादाय विभागाच्या पोर्टलवर दर्शन तिकीट, चंदनोत्सव आणि पोहोचण्याचा मार्ग.

वेळा आणि बुकिंगची अधिकृत स्रोतांकडून पुष्टी झाली आहे

शेवटची तपासणी:

सणांना आणि काही ऋतूंमध्ये मंदिरांच्या वेळा बदलतात. प्रवासापूर्वी अधिकृत वेबसाइट तपासा.

यात्रेचे नियोजन

जाण्यापूर्वी: तपासणी-यादी

तुमच्या खुणा फक्त याच डिव्हाइसवर सेव्ह राहतात.

देवता

भगवान वराह लक्ष्मी नृसिंह स्वामी, विष्णूंच्या वराह आणि नृसिंह या दोन्ही अवतारांचे एकच रूप, ज्यांची मूर्ती वर्षभर चंदनाच्या लेपाने झाकलेली असते

संक्षिप्त इतिहास

देवस्थानमच्या स्थल-पुराण कथेनुसार हिरण्यकशिपूने आपला पुत्र प्रह्लाद याला समुद्रात फेकून त्याच्यावर पर्वत ठेवायला लावण्याचा प्रयत्न केला. सेवक प्रह्लादाला सिंहाद्री पर्वताजवळ समुद्रात टाकतच होते, तेवढ्यात भगवान नारायण पर्वतावरून उडी मारून आले आणि त्यांनी प्रह्लादाला समुद्रातून वर उचलले. म्हणूनच सिंहाद्री हे ते स्थान मानले जाते जिथे भगवंतांनी प्रह्लादाचे रक्षण केले. प्रह्लादाला दोन्ही अवतार पाहायचे होते, एक ज्याने हिरण्याक्षाचा वध झाला आणि दुसरा ज्याने हिरण्यकशिपूचा वध होणार होता, म्हणून भगवंतांनी इथे वराह-नृसिंह रूप धारण केले.

कथेनुसार पहिले मंदिर प्रह्लादाने बांधले. काळाच्या ओघात मंदिर दुर्लक्षित झाले आणि मूर्ती मातीने झाकली गेली. नंतर चंद्रवंशी राजा पुरूरवा यांनी मूर्ती पुन्हा शोधली. आकाशवाणीच्या आदेशानुसार त्यांनी काढलेल्या मातीइतके चंदन मूर्तीवर लावले आणि मंदिर पुन्हा बांधले; आदेश असाही होता की भगवंतांचे निज रूप वर्षातून फक्त एकदाच, वैशाख महिन्याच्या तृतीयेला, दाखवावे.

देवस्थानमनुसार मंदिराचे नेमके वय माहीत नाही, पण इथे चोळ राजा कुलोत्तुंग पहिला यांचा इ.स. 1098–99 चा शिलालेख आहे. वेलनाडूचे सरदार गोंक तिसरा (1137–1156) यांच्या एका राणीने मूर्ती सोन्याने मढवली, आणि तेराव्या शतकाच्या उत्तरार्धात पूर्व गंग राजा नरसिंह पहिला यांनी काळ्या दगडात मुख्य गाभारा, मुखमंडप, नाट्यमंडप आणि भोवतीचा व्हरांडा बांधला. 1899 च्या सरकारी शिलालेख-सूचीत इथले किमान 125 शिलालेख नोंदलेले आहेत. विजयनगरचे श्रीकृष्णदेवराय यांचे शिलालेखही इथे आहेत, ज्यांत त्यांच्या आणि त्यांच्या राणीच्या वतीने भगवंतांना 991 मोत्यांचा हार अर्पण केल्याचा उल्लेख आहे.

मंदिराचा गाभारा उंच शिखराचा असून कलिंग शैलीत बांधलेला आहे. सोळा खांबांच्या मुखमंडपातील एका खांबाला कप्प स्तंभम म्हणतात, आणि व्हरांड्यात दगडी चाके आणि घोडे असलेला दगडी रथ आहे. उत्तरेकडील नाट्यमंडप काळ्या दगडाच्या 96 खांबांवर उभा आहे, जे सहा-सहाच्या सोळा रांगांमध्ये आहेत; इथेच भगवंतांचा विवाह-उत्सव होतो. आंध्र प्रदेश पर्यटनानुसार मंदिर विशाखापट्टणम शहराच्या केंद्रापासून सुमारे 16 किमी दूर घनदाट जंगल असलेल्या टेकडीवर आहे, आणि त्याची गणना देशातील 18 नृसिंह क्षेत्रांमध्ये होते.

कसे पोहोचावे

जवळचे विमानतळ, रेल्वे स्टेशन आणि रस्ता, मंदिरापर्यंतच्या अंतरासह

  • रेल्वेनेसिंहाचलमसुमारे 10 किमी
  • रस्त्यानेसिंहाचलम बस डेपोसुमारे 4.4 किमी

विमानाने

देवस्थानमनुसार सर्वात जवळचे विमानतळ विशाखापट्टणम येथे आहे, जे देशातील मोठ्या शहरांशी विमानसेवेने जोडलेले आहे. आंध्र प्रदेश पर्यटनानुसार मंदिर शहराच्या केंद्रापासून सुमारे 16 किमी आहे.

रेल्वेने

देवस्थानमनुसार सर्वात जवळचे स्टेशन सिंहाचलम आहे, जे मंदिरापासून सुमारे 10 किमी आहे. मुख्य स्टेशन विशाखापट्टणम आहे, जे सुमारे 18 किमी दूर आहे.

रस्त्याने

देवस्थानमनुसार विशाखापट्टणम शहरातील द्वारका आरटीसी कॉम्प्लेक्सपासून सिंहाचलम मंदिरासाठी (सुमारे 20 किमी) एपीएसआरटीसीच्या बस वारंवार चालतात. टेकडीच्या पायथ्याशी असलेल्या सिंहाचलम बस डेपोपासून मंदिर सुमारे 4.4 किमी आहे; तिथून एपीएसआरटीसीच्या सिटी बस आणि देवस्थानमची मंदिर बस सेवा मिळते.

दर्शनाच्या वेळा

दर्शनाची वेळ एका नजरेत

  • 06:30 – 11:30
  • 12:15 – 14:30
  • 15:30 – 19:00
  • 20:30 – 21:00

ही पट्टी खाली दिलेली रोजची वेळ दाखवते. सण आणि विशेष दिवशी वेळ बदलते; यात्रेपूर्वी खात्री करून घ्या.

आंध्र प्रदेश धर्मादाय विभागाच्या पोर्टलवर (tms.ap.gov.in) देवस्थानमचा दैनंदिन क्रम:

  • सुप्रभात सेवा: सकाळी 4:00 ते 4:30 पर्यंत
  • आराधना: सकाळी 4:30 ते 5:30 पर्यंत (या वेळेत दर्शनही होत नाही आणि सेवाही होत नाहीत)
  • आराधना सेवा: सकाळी 5:30 ते 6:30 पर्यंत
  • सर्व दर्शन: सकाळी 6:30 ते 11:30 पर्यंत
  • विराम (राजभोग): सकाळी 11:30 ते दुपारी 12:15 पर्यंत
  • सर्व दर्शन: दुपारी 12:15 ते 2:30 पर्यंत
  • विराम (पवलिंपु): दुपारी 2:30 ते 3:30 पर्यंत
  • सर्व दर्शन: दुपारी 3:30 ते संध्याकाळी 7:00 पर्यंत
  • आराधना सेवा: संध्याकाळी 7:00 ते रात्री 8:30 पर्यंत
  • सर्व दर्शन: रात्री 8:30 ते 9:00 पर्यंत

दर्शन आणि रांग

धर्मादाय विभागाच्या tms.ap.gov.in पोर्टलवर या देवस्थानमची दोन सशुल्क दर्शन तिकिटे ऑनलाइन मिळतात: अति शीघ्र दर्शन ₹300 आणि शीघ्र दर्शन ₹100, दोन्ही एका व्यक्तीसाठी (30 सप्टेंबर 2026 रोजी पोर्टलवर पाहिलेले). सामान्य दर्शन वर दिलेल्या दर्शनाच्या वेळेत होते.

वर्षातून फक्त एका दिवशी, अक्षय्य तृतीयेला (वैशाख शुद्ध तृतीया) चंदनोत्सवात चंदन काढून भगवंतांच्या निज रूपाचे दर्शन घडवले जाते; देवस्थानमनुसार हे दर्शन सुमारे 12 तास चालते आणि नंतर मूर्तीवर पुन्हा चंदन चढवले जाते.

देवस्थानमच्या मार्गदर्शक सूचनांमध्ये सांगितले आहे की लवकर दर्शनासाठी किंवा राहण्यासाठी दलालांकडे जाऊ नका, रांगेत आपल्या पाळीनेच दर्शन घ्या आणि अर्पण फक्त हुंडीतच टाका. मंदिराच्या नावाने दर्शन, पूजा किंवा बुकिंगचा दावा करणाऱ्या खाजगी वेबसाइटपासून सावध राहा. फसवणुकीची तक्रार 1930 वर किंवा cybercrime.gov.in वर करा.

पोशाख आणि नियम

देवस्थानमच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार मंदिर परिसरात बूट-चप्पल घालू नका, फक्त लंगोट घालून किंवा वस्त्राशिवाय गाभाऱ्यात जाऊ नका, आणि हेल्मेट, टोपी, पगडी किंवा हॅट घालून मंदिरात जाऊ नका. पेहरावाची वेगळी यादी प्रकाशित केलेली नाही.

काय अर्पण करावे

धर्मादाय विभागाच्या पोर्टलवर या देवस्थानमच्या या सेवा ऑनलाइन बुक होतात (30 सप्टेंबर 2026 रोजी):

  • सुप्रभात सेवा: ₹100
  • आराधना: ₹200
  • गरुड सेवा: ₹500
  • सहस्रनामार्चना: ₹500
  • लक्ष्मी सहस्रनामार्चना: ₹500
  • नित्य कल्याणम: ₹1,000
  • स्वर्ण पुष्पार्चना: ₹2,116
  • स्वाती होमम: ₹2,500
  • लक्ष कुंकुमार्चना: ₹2,500

जे भक्त मंदिरात येऊ शकत नाहीत, त्यांच्यासाठी परोक्ष सेवाही आहेत, जसे परोक्ष चंदन समर्पण सेवा (₹1,116, ₹10,116 किंवा ₹20,116; दररोज संध्याकाळी 4:30 ते 5:00 वाजता) आणि परोक्ष नित्य कल्याणम (₹1,000).

सण

  • चंदनोत्सव (चंदन यात्रा)
    अक्षय्य तृतीयेला (वैशाख शुद्ध तृतीया). देवस्थानमनुसार हा मंदिराचा सर्वात मोठा उत्सव आहे; या दिवशी चंदन काढून भगवंतांच्या निज रूपाचे दर्शन होते.

जवळची ठिकाणे

देवस्थानमच्या अखत्यारीतील आसपासची मंदिरे:

  • टेकडीवर श्री त्रिपुरांतक स्वामी (शिव) मंदिर
  • टेकडीवर गंगधारेजवळ श्री सीताराम स्वामी मंदिर
  • टेकडीवर श्री काशी विश्वेश्वर स्वामी मंदिर आणि श्री पाडलम्मा बंगारम्मा मंदिर
  • पायऱ्यांच्या वाटेच्या मध्ये श्री आंजनेय स्वामी मंदिर
  • खाली सिंहाचलम गावात आरटीसी कॉम्प्लेक्सजवळ श्री पैडितल्ली अम्मवारि मंदिर आणि श्री वेंकटेश्वर स्वामी मंदिर
  • माधवधारा येथे श्री मल्लिकार्जुन स्वामी आणि श्री वेणुगोपाल स्वामी मंदिर
  • अडिविवरमजवळ भैरववाका येथे श्री भैरव स्वामी मंदिर

या लिंक इतर वेबसाइट उघडतात, ज्या आमच्या नाहीत. त्या आम्ही चालवत नाही, आणि त्यांवरील मजकूर, बुकिंग किंवा पैशांच्या व्यवहाराची जबाबदारी आमची नाही.

बनावट दर्शन-बुकिंग वेबसाइट्स आणि फोन नंबर सर्रास आढळतात. पैसे फक्त वरील अधिकृत लिंकद्वारेच भरा, आणि कधीही खाजगी नंबरवर किंवा UPI ID वर भरू नका.

ठिकाण

अक्षांश: 17.76633
रेखांश: 83.250516

मार्ग पाहा (बाहेरची वेबसाइट, आमची नाही)

जवळची इतर मंदिरे

ही अंतरे मंदिरांमधील सरळ रेषेतील आहेत; रस्त्याने अंतर यापेक्षा जास्त आहे.