हिंदी में पढ़ें

श्री सिद्धिविनायक गणपती, सिद्धटेक

अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यात भीमा नदीच्या काठी सिद्धटेकचे श्री सिद्धिविनायक मंदिर, अष्टविनायकाचा दुसरा टप्पा (मुंबईचे सिद्धिविनायक नव्हे): दैनंदिन कार्यक्रम, ऑनलाइन सेवा, उत्सव आणि पोहोचण्याचा मार्ग.

वेळा आणि बुकिंगची अधिकृत स्रोतांकडून पुष्टी झाली आहे

शेवटची तपासणी:

सणांना आणि काही ऋतूंमध्ये मंदिरांच्या वेळा बदलतात. प्रवासापूर्वी अधिकृत वेबसाइट तपासा.

यात्रेचे नियोजन

जाण्यापूर्वी: तपासणी-यादी

तुमच्या खुणा फक्त याच डिव्हाइसवर सेव्ह राहतात.

देवता

भगवान गणेश, सिद्धिविनायकाच्या रूपात, उजवीकडे वळलेल्या सोंडेची स्वयंभू मूर्ती

संक्षिप्त इतिहास

हे मंदिर अहिल्यानगर (पूर्वीचा अहमदनगर) जिल्ह्याच्या कर्जत तालुक्यात सिद्धटेक गावाजवळ, भीमा नदीच्या उत्तर तीरावर एका टेकडीवर आहे. हे मुंबईच्या प्रभादेवी येथील प्रसिद्ध सिद्धिविनायक मंदिरापेक्षा वेगळे आहे; अष्टविनायकात सिद्धटेकचे मंदिर गणले जाते.

मंदिर ट्रस्ट आणि मुद्गल पुराणातील कथेनुसार सृष्टीच्या आरंभी मधु आणि कैटभ नावाच्या दैत्यांना भगवान विष्णु हरवू शकत नव्हते. भगवान शिवांनी सांगितले की युद्धापूर्वी गणेशाचे स्मरण झाले नव्हते. तेव्हा विष्णु यांनी या टेकडीवर गणेशाची उपासना केली आणि सिद्धी मिळवली; यावरूनच या स्थानाला सिद्धटेक आणि देवतेला सिद्धिविनायक म्हटले जाऊ लागले. एका लोककथेनुसार नंतर एका गुराख्याला झुडपांत लपलेली मूर्ती सापडली. ट्रस्टनुसार महासाधू मोरया गोसावी यांनीही येथे तपश्चर्या केली.

ट्रस्टनुसार गाभारा इंदूरच्या महाराणी अहिल्याबाई होळकर यांनी बांधला, जो सुमारे 15 फूट उंच आणि 10 फूट रुंद आहे. पेशव्यांचे सरदार हरिपंत फडके यांनी भीमा नदीपासून मंदिरापर्यंत दगडी रस्ता आणि नदीवर घाट बांधला, आणि सभामंडप बडोद्याचे गोपाळराव मैराळ यांनी बांधला. काळ्या दगडाचे मंदिर उत्तराभिमुख आहे. मूर्ती चांदीच्या मखरात (सजावटीची चौकट) विराजमान आहे आणि तिच्या दोन्ही बाजूंना जय-विजय यांच्या मोठ्या मूर्ती आहेत.

महाराष्ट्र पर्यटनानुसार अष्टविनायकांपैकी फक्त येथेच गणेशाची सोंड उजवीकडे वळलेली आहे.

कसे पोहोचावे

जवळचे विमानतळ, रेल्वे स्टेशन आणि रस्ता, मंदिरापर्यंतच्या अंतरासह

  • विमानानेपुणेसुमारे 88 किमी

विमानाने

सर्वात जवळचे विमानतळ पुणे आहे; महाराष्ट्र पर्यटनाच्या यात्रा-पुस्तिकेत अंतर सुमारे 88 किमी लिहिले आहे.

रेल्वेने

सर्वात जवळचे रेल्वे स्थानक दौंड जंक्शन आहे, सुमारे 18–19 किमी. तेथून टॅक्सी आणि शेअर रिक्षा मिळतात.

रस्त्याने

राज्य परिवहनच्या बसेस आणि खाजगी वाहने चालतात. सर्वात जवळचा बस थांबा शिरापूर आहे, जो मंदिराच्या सुमारे एक किलोमीटर आधी, नदीच्या दक्षिण (पुणे जिल्ह्याकडील) तीरावर आहे; तेथून नदीवरचा पूल किंवा नावेने पलीकडे जाऊन मंदिरात पोहोचतात.

मंदिराच्या नावाने पूजा, देणगी किंवा भक्त निवासाच्या बुकिंगचा दावा करणाऱ्या अनेक खाजगी वेबसाइट चालतात; पैसे फक्त मंदिर ट्रस्टच्या स्वतःच्या वेबसाइटवर किंवा मंदिर कार्यालयातच भरा. फसवणुकीची तक्रार 1930 वर किंवा cybercrime.gov.in वर करा.

दर्शनाच्या वेळा

मंदिर ट्रस्टच्या वेबसाइटवर दैनंदिन कार्यक्रम असा आहे:

  • सकाळी 5:00: काकड आरती
  • सकाळी 5:15: प्रक्षाळ पूजा
  • महापूजा (वेबसाइटवर याची वेळ 11 वाजता लिहिली आहे)
  • दुपारी 12:00: महानैवेद्य
  • रात्री 8:00: प्रक्षाळ पूजा
  • रात्री 8:30: दही-भात आणि वरणाचा नैवेद्य
  • रात्री 9:00: शेजारती
  • रात्री 9:30: मंदिर बंद

दर्शन उघडण्याची वेगळी वेळ वेबसाइटवर लिहिलेली नाही. उत्सवांच्या दिवसांत क्रम बदलू शकतो. यात्रेपूर्वी मंदिराकडून वेळेची खात्री करून घ्या.

दर्शन आणि रांग

सामान्य दर्शनासाठी कोणत्याही बुकिंगची गरज असल्याचा उल्लेख ट्रस्टच्या वेबसाइटवर नाही. अभिषेक, महापूजा आणि देणगीचे ऑनलाइन बुकिंग चिंचवड देवस्थान ट्रस्टच्या वेबसाइटवरून होते, जेथे फॉर्ममध्ये 'सिद्धटेक' निवडावे लागते.

मंदिर टेकडीवर आहे, त्यामुळे गाभाऱ्याभोवती प्रदक्षिणेचा मार्ग नाही. भक्त संपूर्ण टेकडीची सुमारे 1.5 किमीची प्रदक्षिणा करतात, ज्या मार्गावर बारा पूजा-स्थाने येतात. हा रस्ता कच्चा आहे आणि काटेरी झुडपांतून जातो.

ट्रस्टनुसार मंदिराजवळ भक्तांच्या राहण्याची व्यवस्था आहे, ज्याचे आरक्षण फोन करून किंवा मंदिर कार्यालयाला लेखी अर्ज देऊन होते.

पोशाख आणि नियम

अजून कोणत्याही विश्वसनीय स्रोताकडून पुष्टी झालेली नाही.

काय अर्पण करावे

ट्रस्टच्या वेबसाइटवर जलाभिषेक, दुग्धाभिषेक, पंचामृत अभिषेक, पोशाख महापूजा आणि अलंकार महापूजा यांसारख्या सेवा, आणि अन्नदान, गोशाळा आणि वैदिक पाठशाळेसाठी देणगी सूचीबद्ध आहेत.

मंदिराजवळ दररोज दुपारी 12 ते 2 वाजेपर्यंत महाप्रसादाची (भोजन) व्यवस्था आहे, ज्यासाठी ट्रस्ट ₹50 देणगी घेते.

सण

  • गणेश जन्मोत्सव (भाद्रपद) — पुढील तारीख:
    भाद्रपद शुद्ध प्रतिपदा ते पंचमीपर्यंत; संध्याकाळी पालखी निघते आणि पंचमीला महाप्रसाद होतो.
  • माघी गणेश जयंती — पुढील तारीख:
    माघ शुद्ध प्रतिपदा ते पंचमीपर्यंत; माघ शुद्ध नवमीला चिंचवडहून श्री मंगलमूर्ति यांची पालखी सिद्धटेकला येते.
  • विजयादशमी — पुढील तारीख:
    महाराष्ट्र पर्यटनानुसार या दिवशी विशेष पूजा होते.
  • सोमवती अमावास्या — पुढील तारीख:
    महाराष्ट्र पर्यटनानुसार या दिवशी विशेष पूजा होते.

तारखा KDD पंचांगातील आहेत, ज्यांची गणना उज्जैनसाठी केली आहे. मंदिराकडून वेगळी तारीख जाहीर केली जाऊ शकते.

जवळची ठिकाणे

  • भीमा नदीचा घाट
  • टेकडीच्या प्रदक्षिणा मार्गावरील मंदिरे: शिवाई देवी, विष्णु मंदिर, खंडोबा आणि मारुति मंदिर
  • मोरगावचे श्री मयूरेश्वर मंदिर (अष्टविनायक)
  • भिगवण पक्षी अभयारण्य
  • रेहेकुरी काळवीट अभयारण्य

या लिंक इतर वेबसाइट उघडतात, ज्या आमच्या नाहीत. त्या आम्ही चालवत नाही, आणि त्यांवरील मजकूर, बुकिंग किंवा पैशांच्या व्यवहाराची जबाबदारी आमची नाही.

बनावट दर्शन-बुकिंग वेबसाइट्स आणि फोन नंबर सर्रास आढळतात. पैसे फक्त वरील अधिकृत लिंकद्वारेच भरा, आणि कधीही खाजगी नंबरवर किंवा UPI ID वर भरू नका.

ठिकाण

अक्षांश: 18.444367
रेखांश: 74.726371

मार्ग पाहा (बाहेरची वेबसाइट, आमची नाही)

जवळची इतर मंदिरे

ही अंतरे मंदिरांमधील सरळ रेषेतील आहेत; रस्त्याने अंतर यापेक्षा जास्त आहे.