हिंदी में पढ़ें

श्री मुक्तिनाथ (विष्णु) मंदिर, मुस्तांग

नेपाळच्या मुस्तांग जिल्ह्यात हिमालयाच्या उंचीवर मुक्तिनाथ, दिव्य देशम तिरुसालग्रामम: मुक्तिनाथ विकास समितीनुसार दर्शन आणि आरतीची वेळ, दान, उत्सव, पोखरा–जोमसोम मार्ग आणि भारतीय यात्रेकरूंची कागदपत्रे.

वेळा आणि बुकिंगची अधिकृत स्रोतांकडून पुष्टी झाली आहे

शेवटची तपासणी:

सणांना आणि काही ऋतूंमध्ये मंदिरांच्या वेळा बदलतात. प्रवासापूर्वी अधिकृत वेबसाइट तपासा.

यात्रेचे नियोजन

जाण्यापूर्वी: तपासणी-यादी

तुमच्या खुणा फक्त याच डिव्हाइसवर सेव्ह राहतात.

देवता

भगवान विष्णु (मुक्तिनाथ), सोबत श्रीदेवी आणि भूदेवी; बौद्ध येथील देवतेची अवलोकितेश्वर रूपात पूजा करतात

संक्षिप्त इतिहास

नेपाळ पर्यटन मंडळानुसार पॅगोडा शैलीतील हे विष्णु मंदिर एकोणिसाव्या शतकाच्या सुरुवातीचे आहे, तर मूर्ती सोळाव्या शतकातील मानली जाते; बौद्ध येथील देवतेला अवलोकितेश्वर मानतात. मंदिराजवळ 108 जलधारा आहेत, आणि जवळच्या ज्वाला माई मंदिरात जमिनीतून निघणाऱ्या नैसर्गिक वायूची ज्योत सतत जळत असते.

मुक्तिनाथ विकास समितीनुसार हिंदू याला मुक्ती क्षेत्र म्हणतात आणि बौद्ध छुमिग ग्यात्सा (शंभर जल), जे तिबेटी बौद्ध धर्माच्या 24 तांत्रिक स्थळांपैकी एक आहे. उंची: समिती 3,710 मीटर सांगते आणि नेपाळ पर्यटन मंडळ सुमारे 3,800 मीटर.

विकिपीडियानुसार हे 108 दिव्य देशमांपैकी एक आहे आणि तिरुमंगै आऴ्वार यांनी याची स्तुती केली; जवळून वाहणारी गंडकी नदी शालिग्राम शिळांसाठी प्रसिद्ध आहे.

कसे पोहोचावे

विमानाने

मुक्तिनाथ विकास समितीनुसार पोखराहून जोमसोमचे उड्डाण सुमारे 20 मिनिटांचे आहे, आणि काठमांडूहून जोमसोमचे थेट उड्डाण सुमारे 1 तास 15 मिनिटांचे (ही उड्डाणे कमी आहेत). जोमसोमहून मुक्तिनाथला स्थानिक जीपने 30 ते 45 मिनिटे लागतात.

प्रवासाची कागदपत्रे: काठमांडू येथील भारतीय दूतावासानुसार भारत आणि नेपाळ दरम्यान विमान प्रवास करणाऱ्या भारतीय नागरिकांसाठी फक्त वैध भारतीय पासपोर्ट किंवा भारत निवडणूक आयोगाचे मूळ मतदार ओळखपत्र वैध आहे; आधार, पॅन कार्ड आणि ड्रायव्हिंग लायसन्स वैध नाहीत.

रेल्वेने

अजून कोणत्याही विश्वसनीय स्रोताकडून पुष्टी झालेली नाही.

रस्त्याने

मुक्तिनाथ विकास समितीनुसार पोखराहून जोमसोमला रस्त्याने जीप किंवा बसने 7 ते 8 तास लागतात, आणि जोमसोमहून मुक्तिनाथला स्थानिक जीपने 30 ते 45 मिनिटे. काठमांडूहून पोखरा पर्यटक बसने सुमारे 6 ते 7 तासांचा प्रवास आहे.

दर्शनाच्या वेळा

मुक्तिनाथ विकास समितीच्या (मंदिर समिती) वेबसाइटवर 15 मार्च 2025 ते 14 मार्च 2026 या काळाचे दर्शन-वेळापत्रक:

  • सकाळी 7:00 ते दुपारी 12:00: दर्शन
  • दुपारी 12:00 ते 1:00: भोजनाची सुट्टी
  • दुपारी 1:00 ते संध्याकाळी 6:00: दर्शन, उन्हाळ्यात (15 मार्च ते 15 ऑक्टोबर)
  • दुपारी 1:00 ते संध्याकाळी 5:00: दर्शन, हिवाळ्यात (16 ऑक्टोबर ते 14 मार्च)

आरती: समितीच्या आरती-पानावर उन्हाळ्यात संध्याकाळी 6:00 ते 7:00 आणि हिवाळ्यात संध्याकाळी 5:00 ते 6:00 असे लिहिले आहे, पण त्याच वेबसाइटच्या मुख्य पानावर उन्हाळ्यात संध्याकाळी 5:00 ते 6:30 आणि हिवाळ्यात 4:30 ते 5:00. यात्रेपूर्वी मंदिराकडून वेळेची खात्री करून घ्या.

दर्शन आणि रांग

मंदिर समितीच्या वेबसाइटवर दर्शनाची कोणतीही ऑनलाइन बुकिंग नाही. दान समितीच्या बँक खात्यात जमा करून, त्याची पावती समितीच्या वेबसाइटवरील दान-पानावर पाठवून केले जाते; दान मंदिर कार्यालयातही देता येते.

समितीचा फोन (+977) 9857040777 आहे.

पोशाख आणि नियम

अजून कोणत्याही विश्वसनीय स्रोताकडून पुष्टी झालेली नाही.

काय अर्पण करावे

अजून कोणत्याही विश्वसनीय स्रोताकडून पुष्टी झालेली नाही.

सण

  • महाशिवरात्री — पुढील तारीख:
    मंदिर समितीच्या उत्सव-पानानुसार.
  • जनै पूर्णिमा
    श्रावण पौर्णिमा; मंदिर समितीनुसार ब्राह्मण आणि क्षेत्री समुदाय साजरी करतात.
  • सोरह श्राद्ध
    मंदिर समितीच्या उत्सव-पानानुसार.

तारखा KDD पंचांगातील आहेत, ज्यांची गणना उज्जैनसाठी केली आहे. मंदिराकडून वेगळी तारीख जाहीर केली जाऊ शकते.

जवळची ठिकाणे

  • गंडकी चंडी शक्तिपीठ: याच मंदिराला शक्तिपीठही मानले जाते (स्वतंत्र मार्गदर्शक)
  • ज्वाला माई मंदिर (नेपाळ पर्यटन मंडळ)
  • 108 जलधारा (नेपाळ पर्यटन मंडळ)
  • कागबेनी (मंदिर समिती)
  • दामोदर कुंड (मंदिर समिती)

या लिंक इतर वेबसाइट उघडतात, ज्या आमच्या नाहीत. त्या आम्ही चालवत नाही, आणि त्यांवरील मजकूर, बुकिंग किंवा पैशांच्या व्यवहाराची जबाबदारी आमची नाही.

बनावट दर्शन-बुकिंग वेबसाइट्स आणि फोन नंबर सर्रास आढळतात. पैसे फक्त वरील अधिकृत लिंकद्वारेच भरा, आणि कधीही खाजगी नंबरवर किंवा UPI ID वर भरू नका.

ठिकाण

अक्षांश: 28.816851
रेखांश: 83.871751

मार्ग पाहा (बाहेरची वेबसाइट, आमची नाही)

जवळची इतर मंदिरे

ही अंतरे मंदिरांमधील सरळ रेषेतील आहेत; रस्त्याने अंतर यापेक्षा जास्त आहे.