बेलूर मठ (श्री रामकृष्ण मंदिर), हावडा

देवता

श्री रामकृष्ण; मुख्य मंदिरात कमळावर विराजमान त्यांची पांढऱ्या इटालियन संगमरवराची मूर्ती आहे

संक्षिप्त इतिहास

बेलूर मठानुसार हे रामकृष्ण मठ आणि रामकृष्ण मिशनचे मुख्यालय आहे. या दोन्ही संस्था श्री रामकृष्ण (1836–1886) आणि त्यांचे प्रमुख शिष्य स्वामी विवेकानंद (1863–1902) यांच्या प्रेरणेने स्थापन झाल्या. मठ हावडा जिल्ह्यात गंगेच्या (हुगली) पश्चिम किनाऱ्यावर सुमारे 40 एकरांत पसरलेला आहे.

मठानुसार मुख्य श्री रामकृष्ण मंदिराची रूपरेषा स्वामी विवेकानंदांचे गुरुबंधू स्वामी विज्ञानानंद यांनी तयार केली, जे सिव्हिल इंजिनिअर होते. याची पायाभरणी 13 मार्च 1929 रोजी, श्री रामकृष्णांच्या जन्मदिनी, झाली; 16 जुलै 1935 (गुरुपौर्णिमा) रोजी पायाभरणी पुन्हा झाली, आणि 14 जानेवारी 1938 (मकर संक्रांत) रोजी मंदिराचे समर्पण झाले. त्या दिवसापर्यंत श्री रामकृष्णांची पूजा जुन्या ठाकुर घरात होत असे. मठानुसार या मंदिराच्या वास्तुकलेत पूर्व आणि पश्चिम शैलींचा मेळ आहे, ज्यात बौद्ध लेणी, राजपूत आणि मुघल शैलीचे घटकही आहेत.

गर्भगृहात कमळावर विराजमान श्री रामकृष्णांची पांढऱ्या इटालियन संगमरवराची मूर्ती आहे. पूर्वेकडील भिंतीच्या एका कोनाड्यात श्री माँ सारदा देवी यांच्या चरणांची पवित्र धूळ ठेवलेली आहे आणि तिची पूजा होते, आणि पश्चिमेकडील कोनाड्यात बाणेश्वर शिवाचे शिवलिंग आहे.

कसे पोहोचावे

विमानाने

सर्वात जवळचे विमानतळ कोलकाता (CCU) आहे; हावडा जिल्हा प्रशासनानुसार तिथून बस सेवा मिळते.

रेल्वेने

हावडा जिल्हा प्रशासनानुसार मठाजवळ बेलूर मठ रेल्वे स्टेशन आहे, जे कोलकाता उपनगरीय रेल्वेचे एक टर्मिनल स्टेशन आहे आणि 2003 मध्ये सुरू झाले; हावडा जंक्शन तिथून सुमारे 6 किमी आहे. बेलूर मठाची वेबसाइट बेलूर मठ–हावडा, बेलूर–तारकेश्वर/आरामबाग/गोघाट, बेलूर–बर्धमान आणि सियालदह–बाली हॉल्ट या गाड्यांची माहिती देते.

रस्त्याने

हावडा जिल्हा प्रशासनानुसार हावड्याहून बस नेहमी मिळतात आणि टॅक्सीही सहज मिळतात. मठानुसार कोलकात्याहून इथपर्यंत सुमारे एका तासाचा रस्ता आहे.

नदीमार्ग: दक्षिणेश्वर काली मंदिर ट्रस्टनुसार चांदनी घाटाहून (दक्षिणेश्वर) हुगलीच्या पलीकडे बेलूर मठासाठी फेरी चालते.

दर्शनाच्या वेळा

बेलूर मठाच्या वेबसाइटच्या बहुतेक पानांवर उघडण्याची वेळ सकाळी 6:30 ते 11:30 वाजेपर्यंत आणि दुपारनंतर 4:00 ते रात्री 9:00 वाजेपर्यंत लिहिली आहे. मठाच्या 'आमचे स्थान' (Our Location) पानावर संध्याकाळची वेळ हंगामानुसार दिली आहे: एप्रिल ते सप्टेंबर 4:00 ते 9:00 वाजेपर्यंत, आणि ऑक्टोबर ते मार्च 3:30 ते 8:30 वाजेपर्यंत. यात्रेपूर्वी मंदिराकडून वेळेची खात्री करून घ्या.

त्याच पानानुसार सर्व मंदिरे सकाळी 11:30 वाजता बंद होतात. श्री रामकृष्ण मंदिर सकाळी 11:00 वाजता भोगासाठी बंद होते आणि 11:40 वाजता सुमारे पाच मिनिटांसाठी उघडते. विशेष दिवशी वेळ वाढवली जाते.

श्री रामकृष्ण मंदिरात संध्या आरती, मठाच्या वेळापत्रकानुसार (प्रत्येक वेळ पुढच्या लिहिलेल्या तारखेपर्यंत लागू असते; पहिली घंटा आरतीच्या 10 मिनिटे आधी वाजते; वेळ बदलू शकते):
- 7 एप्रिलपासून: संध्याकाळी 6:20
- 21 एप्रिलपासून: संध्याकाळी 6:25
- 3 मेपासून: संध्याकाळी 6:30
- 15 मेपासून: संध्याकाळी 6:35
- 26 मेपासून: संध्याकाळी 6:40
- 7 जूनपासून: संध्याकाळी 6:45
- 23 जूनपासून: संध्याकाळी 6:50
- 29 जुलैपासून: संध्याकाळी 6:45
- 7 ऑगस्टपासून: संध्याकाळी 6:40
- 15 ऑगस्टपासून: संध्याकाळी 6:35
- 21 ऑगस्टपासून: संध्याकाळी 6:30
- 27 ऑगस्टपासून: संध्याकाळी 6:25
- 1 सप्टेंबरपासून: संध्याकाळी 6:20
- 7 सप्टेंबरपासून: संध्याकाळी 6:15
- 12 सप्टेंबरपासून: संध्याकाळी 6:10
- 17 सप्टेंबरपासून: संध्याकाळी 6:05
- 22 सप्टेंबरपासून: संध्याकाळी 6:00
- 27 सप्टेंबरपासून: संध्याकाळी 5:55
- 2 ऑक्टोबरपासून: संध्याकाळी 5:50
- 7 ऑक्टोबरपासून: संध्याकाळी 5:45
- 13 ऑक्टोबरपासून: संध्याकाळी 5:40
- 19 ऑक्टोबरपासून: संध्याकाळी 5:35
- 25 ऑक्टोबरपासून: संध्याकाळी 5:30
- 2 नोव्हेंबरपासून: संध्याकाळी 5:25
- 12 नोव्हेंबरपासून: संध्याकाळी 5:20
- 26 डिसेंबरपासून: संध्याकाळी 5:25
- 3 जानेवारीपासून: संध्याकाळी 5:30
- 10 जानेवारीपासून: संध्याकाळी 5:35
- 18 जानेवारीपासून: संध्याकाळी 5:40
- 25 जानेवारीपासून: संध्याकाळी 5:45
- 1 फेब्रुवारीपासून: संध्याकाळी 5:50
- 9 फेब्रुवारीपासून: संध्याकाळी 5:55
- 18 फेब्रुवारीपासून: संध्याकाळी 6:00
- 27 फेब्रुवारीपासून: संध्याकाळी 6:05
- 11 मार्चपासून: संध्याकाळी 6:10
- 24 मार्चपासून: संध्याकाळी 6:15

दर्शन आणि रांग

बेलूर मठाच्या सूचनांनुसार सूर्यास्ताच्या वेळी संध्या आरती सुरू झाल्यावर घंटा वाजवली जाते. त्यानंतर दर्शनार्थी मठाच्या मैदानात फिरू शकत नाहीत आणि श्री रामकृष्ण मंदिराशिवाय इतर कोणत्याही मंदिरात जाऊ शकत नाहीत. ते श्री रामकृष्ण मंदिरात बसून आरतीत सहभागी होऊ शकतात, आणि आरतीनंतर तिथे ध्यान आणि मौन प्रार्थना करू शकतात, जोपर्यंत गर्भमंदिर भोगासाठी बंद होत नाही: एप्रिल ते सप्टेंबरमध्ये रात्री 8:30 वाजता आणि ऑक्टोबर ते मार्चमध्ये रात्री 8 वाजता.

दर्शनासाठी कोणतेही बुकिंग नाही. मठाचे अतिथी निवास फक्त तीर्थयात्रेसाठी येणाऱ्या भक्तांसाठी आहे, आणि त्यासाठी मठ ईमेलने संपर्क करायला सांगतो; त्याचे ऑनलाइन बुकिंग नाही. ऑनलाइन देणगी मठाच्या अधिकृत पोर्टल donations.belurmath.org वरून दिली जाते.

मठ परिसरातील दर्शनाची ठिकाणे: श्री रामकृष्ण मंदिर, जुने ठाकुर घर, स्वामी विवेकानंदांची खोली, स्वामी ब्रह्मानंद मंदिर, श्री माँ सारदा देवी मंदिर, स्वामी विवेकानंद मंदिर, समाधी परिसर आणि रामकृष्ण संग्रह मंदिर (संग्रहालय). मठानुसार संग्रहालय सकाळी 8:30 ते 11:30 वाजेपर्यंत आणि संध्याकाळी एप्रिल ते सप्टेंबर 4 ते 6 वाजेपर्यंत, ऑक्टोबर ते मार्च 3:30 ते 5:30 वाजेपर्यंत उघडे असते; ते सोमवारी आणि काही सुट्ट्यांच्या दिवशी बंद असते.

पोशाख आणि नियम

अजून कोणत्याही विश्वसनीय स्रोताकडून पुष्टी झालेली नाही.

काय अर्पण करावे

अजून कोणत्याही विश्वसनीय स्रोताकडून पुष्टी झालेली नाही.

सण

• दुर्गा पूजा
  मठानुसार स्वामी विवेकानंदांनी 1901 मध्ये येथे मूर्तीसह दुर्गा पूजा सुरू केली. पूजा श्री माँ सारदा देवी यांच्या नावाने होते, आणि अष्टमीच्या पूजेत कुमारी पूजा होते. या सहा दिवसांत संग्रहालय बंद असते.
• श्री रामकृष्ण जन्मोत्सव
• श्री माँ सारदा देवी जन्मोत्सव
• स्वामी विवेकानंद जन्मोत्सव
• गुरुपौर्णिमा — पुढील तारीख: 18 जुलै 2027
• काली पूजा — पुढील तारीख: 8 नोव्हेंबर 2026
• सरस्वती पूजा — पुढील तारीख: 11 फेब्रुवारी 2027
• दोल पौर्णिमा — पुढील तारीख: 22 मार्च 2027

तारखा KDD पंचांगातील आहेत, ज्यांची गणना उज्जैनसाठी केली आहे. मंदिराकडून वेगळी तारीख जाहीर केली जाऊ शकते.

जवळची ठिकाणे

• दक्षिणेश्वर काली मंदिर, हुगलीच्या पलीकडे (चांदनी घाटाहून फेरी)
• श्री माँ सारदा देवी मंदिर आणि स्वामी विवेकानंद मंदिर (मठ परिसरात)
• रामकृष्ण संग्रह मंदिर (संग्रहालय), मठ परिसरात

अधिकृत लिंक

या लिंक इतर वेबसाइट उघडतात, ज्या आमच्या नाहीत. त्या आम्ही चालवत नाही, आणि त्यांवरील मजकूर, बुकिंग किंवा पैशांच्या व्यवहाराची जबाबदारी आमची नाही.

• अधिकृत वेबसाइट: belurmath.org ↗ (बाहेरची वेबसाइट, आमची नाही)
• अधिकृत देणगी (दर्शन बुकिंग नाही): donations.belurmath.org वर देणगी द्या ↗ (बाहेरची वेबसाइट, आमची नाही)

बनावट दर्शन-बुकिंग वेबसाइट्स आणि फोन नंबर सर्रास आढळतात. पैसे फक्त वरील अधिकृत लिंकद्वारेच भरा, आणि कधीही खाजगी नंबरवर किंवा UPI ID वर भरू नका.

ठिकाण

अक्षांश: 22.63233
रेखांश: 88.356451

मार्ग पाहा ↗ (बाहेरची वेबसाइट, आमची नाही)

जवळची इतर मंदिरे

• दक्षिणेश्वर काली मंदिर, कोलकाता सरळ रेषेत सुमारे 3 किमी
• कालीघाट शक्तिपीठ, कोलकाता सरळ रेषेत सुमारे 13 किमी
• बाबा तारकनाथ मंदिर, तारकेश्वर (हुगली) सरळ रेषेत सुमारे 45 किमी
• रत्नावली शक्तिपीठ, खानाकुल सरळ रेषेत सुमारे 51 किमी
• विभाष (बर्गभीमा) शक्तिपीठ, तमलुक सरळ रेषेत सुमारे 59 किमी
• यशोरेश्वरी शक्तिपीठ, ईश्वरीपूर सरळ रेषेत सुमारे 86 किमी

ही अंतरे मंदिरांमधील सरळ रेषेतील आहेत; रस्त्याने अंतर यापेक्षा जास्त आहे.